Historisch overzicht van iconen

Hits: 1940

Historisch overzicht van iconen

12.jpg

Iconen zijn voortgekomen uit de vroegchristelijke schilderkunst. De eerste christenen waren zeer behoedzaam als het over afbeeldingen ging. De heidense Romeinse cultuur was een beeldcultuur en men wilde daarmee niet geassocieerd worden. En er was een oudtestamentisch verbod op het vervaardigen van beelden. Dit verbod wordt in 843 opgeheven.

Vladimir van Kiev laat zich in 988 dopen en 25 jaar later zijn alle Russen orthodox christelijk. Machtige kathedralen worden gebouwd, kloosters gesticht en uit Griekenland en Constantinopel maken leermeesters hun Russische leerlingen vertrouwd met de icoonschilderkunst. Het begin van een lange traditie, alleen in de Sovjettijd een korte onderbreking.

13.jpgIcoon = eikoon = beeld , gelijkenis

‘Christus is het beeld van de onzichtbare God’ (Kol. 1 : 15) Alleen wat zichtbaar is mag afgebeeld worden: christus, Maria, apostelen, profeten, etc. Iconen horen bij de oosterse liturgie en bij geloofsbelevenissen van de oosterse christenen. Het is een

                ‘venster op de eeuwigheid’

Voor de oosterse gelovige zijn iconen meer dan heiligenbeelden: ze zijn een werkelijke aanwezigheid van de afgebeelde persoon.

In de 7e eeuw werden iconen verboden: iconoclasme. Vele zijn vernietigd, enkele gered en bewaard in het Catharinaklooster in de Sinaïwoestijn.

Door het toestaan van het maken van iconen vindt uitbreiding plaats naar Griekenland, de Balkan, tot in Ethiopië. Ieder houdt zich aan de kerkelijke voorschriften die tot in detail de vorm en kleur omschrijven. Vooral monniken houden zich bezig met het vervaardigen van iconen.

In 1054 splitst de kerk zich:         * het Westen ontwikkelt een nieuwe liturgie

                                                               * het Oosten houdt zich aan de oude overleveringen en bewaart de                                                      iconen (centrum is Constantinopel)

14.jpgRusland neemt de leidende rol over na de val van Constantinopel (1453).

Een beroemd icoonschilder is Andrej Roeblev (1370 – 1439).

In latere eeuwen worden iconen overgeschilderd: de oude zijn zwartgeblakerd, met roet bedekt. De traditionele kunst blijft voortleven op de berg Athos. De iconen zijn niet alleen onderdeel van de liturgie, ook in huis worden ze vereerd (o.a. de Nicolaasicoon)

Versiering van een icoon: basma (rand), rizza (persoon is zichtbaar), oklad (alleen gezicht en handen onbedekt). Vaak versierd met edelstenen, goud en / of zilver.

15.jpgHet schrijven van een icoon

Allereerst wordt er gebruik gemaakt van natuurlijke materialen: hout, water, krijt, beenderlijm, linnen, ei, pigmenten (zijn de kleurstoffen), azijn.

Nadat het (linde)hout liefst 7 jaar gedroogd heeft, worden er 9 lagen krijt vermengd met water en beenderlijm = gelatine opgebracht. Tussendoor moet alles goed drogen.

16.jpgEr zijn veel voortekeningen beschikbaar waaruit een keus gemaakt wordt, afhankelijk van de grootte van de plank.

Dan wordt een moment stilte in acht genomen want het bewerken van de voorbewerkte plank gaat beginnen.         

De voortekening wordt op overtrekpapier overgenomen en aan de achterkant ingesmeerd met pigment (bijv. terra di siena). Vervolgens wordt de tekening overgenomen op de plank door deze nogmaals over te trekken. Elke afbeelding is een tekening van een oudere icoon, staand in een lange traditie.

17.jpgDan wordt het tijd om ei-emulsie te maken: alleen het eigeel kan gebruikt worden, gespoeld en voorzichtig door een zeef opgevangen in een flesje. Water en azijn worden toegevoegd en de basis voor de verf is klaar. Alle kleuren pigment kunnen nu vermengd worden.

Elke icoon schilderen is een gebed, in verbinding met de afgebeelde. Er wordt geschilderd van donker naar licht: van de aarde verbonden met de hemel. Laag over laag wordt opgebracht, waarbij steeds minder pigment wordt toegevoegd. Dit heet ‘oplichting’. Soms wordt goud opgebracht: mbv mixtion wordt een heel dun laagje bladgoud voorzichtig vastgemaakt op de plank. Vooral het aureool is vaak voorzien van een laagje goud.

In stilte wordt er gewerkt aan een icoon: via de hand van de schilder ontstaat de icoon. De hand wordt geleid. Vandaar dat een icoon ook niet gesigneerd wordt.

Bekend van een icoon is het omgekeerde perspectief: je wordt ahw deel van de icoon. Ook is er sprake van de verhalende icoon: er staat veel op afgebeeld, Christus, Maria, apostelen,hebben niet alleen werkelijk bestaan, ze behoren nu tot een bovennatuurlijke realiteit die onze aardse wereeld doordringt. Een icoon is voor de (oosterse) gelovige ‘een venster op de eeuwigheid’.

Er zijn, Maria iconen, Christus iconen, heiligen, bijbelse taferelen, jaariconen, feesticonen.

Actueel nieuws PGH

  • Fietsen voor onderzoek naar dementie

    2bike4alzheimer 1

    Promotiefilmpje van 2bike4alzheimer.

    Team Protestantse Gemeente doet mee aan 2bike4alzheimer! Dat is een sponsorfietstocht om geld in te zamelen voor onderzoek naar dementie.
    Dementie is meer dan vergeetachtigheid. Het is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes, waarbij de hersenen worden aangetast.

    Zie ook pepermuntactie.

    Lees meer...

.

  • Inzamelactie voedselbank

    Voedselbank Harderwijk

    Door het coronavirus heeft de voedselbank Harderwijk-Ermelo-Putten een tekort aan producten voor mensen in financiële nood.  U kunt helpen door producten in te leveren. Lang houdbare producten.

    week 31  (31 juli t/m 8 juli): pot pindakaas, pak houdbare melk en kipfilet in blik

    week 32 (9 augustus t/m 15 augustus): pot pindakaas, pak houdbare melk en pk thee (10 of 20 zakjes)

    week 33 (16 augustus t/m 22 augustus): pot appelstroop, vloeibare bak- en braadboter en tomaten in blik

    week 34 (23 augustus t/m 29 augustus): pot appelstroop, kleine potten of blikken groente 350 gr en pot chocopasta

    week 35 (30 augustus t/m 5 september): kleine pot jam (minder suiker) max 450 gr, pak knackebrot en blik zalm of tonijn

     

    Producten kunt u inleveren op de volgende locaties en tijden: 

    Lees meer...

.

  • Pastoraalteam De Regenboog

     een regenboogje 

    Bericht van het Pastoraal Team van PGH De Regenboog  Omzien naar elkaar en contact houden is belangrijk in deze tijd waarin we allemaal onder de indruk zijn van wat er gebeurt rond het coronavirus. Er kan zoveel stil vallen, dat de behoefte aan contact zich opdringt. Daarom organiseren we als Pastoraal Team ( = ouderlingen plus predikant) een aantal initiatieven. We nodigen u van harte uit om mee te doen:

    Lees meer...